Kilitler

KİLİT

Kilit, mekanizmasını sadece uygun bir anahtar ile serbest bırakan, günümüzde genellikle mekanik olan bir düzenektir. Uygun anahtar olmadan bu serbest bırakma gerçekleşmemektedir. Kilitler yapılış tarzlarına ve kullanılan blokaja göre gruplandırılabilir. Kilitlerin çoğu çelik ve pirinç gibi metallerden üretilmektedir. Kilidin türüne ve kullanılacağı yere göre gövdesinin dış kısmı kaplama da olmaktadır.

Kilit Türleri

Çok sayıda kilit türü bulunmaktadır. Ürün çeşitlerine yapı marketi ile ilgili  web sayfamızdan ulaşabilirsainiz.Bunların çoğu benzer prensiplere göre işlemektedir. Kilitlerin nasıl işlediği en çok kullanılan kilit türü olan silindir kilit (barel) örneğinde açıklanabilir:

Silindir kilit, 19. yüzyıla ait bir amerikan icadıdır ve günümüzdeki kilitler arasında en çok kullanılan türdür. İçindeki birden fazla pim (veya pim sütunu), yayların gücüyle veya yer çekimiyle çekirdeğe doğru itilir ve bloke olur. Anahtar tarafından itilen tüm pimler gövdenin içine iyice itilince çekirdek ve gövde arasına gelip açılmaktadır. Piyasadaki çoğu silindir kilit 5 veya 6 pimlidir.

İç kapı kilitleri daha basit kilitlerdir. Anahtarları da yine basit profillerden oluşmaktadır. Evlerin iç kapılarında kullanılmaktadır. Diğer kilitlere nazaran basit bir anahtar ile kolayca açılabilmektedir. Hatta anahtarın olmadığı veya kaybolduğu durumlarda bile bir tel veya maymuncuk ile kolayca açılabilmektedir.

Şifreli Kilit ve Türleri

Başka bir tür kilit ise şifreli kilittir. Şifreli kilitler kendi aralarında çok çeşitli türlere ayrılmaktadırlar. Şifre, kilide rakamlar ile verilmektedir. Bu şifreli kilitler üçten başlayıp genellikle dört veya altı haneli olarak üretilmektedir. Hane sayısı arttıkça şifrenin çözülmesi de zorlaşmaktadır. Genellikle şifreli kilitler banka kasalarında, para kasalarında, bisiklet ve motorsiklet kilitlerinde ve silah dolaplarında bulunmaktadır. Elektronik şifreli kilitler ise otomobillerde ve alarmlarda bulunmaktadır. Mekanik şifreli kilitler döndürülebilir metal disklerden meydana gelmekte ve bu disklerde bir çentik bulunmaktadır. Disklerin her biri doğru pozisyona döndürüldüğünde hareketli sürgü çentiklere müdahale edip mekanizmayı açmaktadır. Doğru şifre kombinasyonu haricindeki tüm rakamlarda mekanik şifreli kilit mekanizması açılmamaktadır. Mekatronik şifreli kilit varyasyonları ise bir servomotor veya benzeri bir teçhizata sahip olan elektronik şifreli kilitler ile benzerlikler arzetmektedir. Bu tür günümüzde normal kapılarda ve kasalarda giderek daha az yer almaktadır.

Asma Kilit

Asma kilitler iki parçadan meydana gelirler. Bunlar bir gövde ve bu gövdenin içine üstten girerek kilitlenen kanca biçiminde bir çubuktur. Bu kancanın bir ucu kilitten ayrılıp kendi ekseni etrafında bir miktar dönerek asılmak istenen yere geçirilip asılır ve terar yerine döndürülerek kilidin gövdesinin içine doğru bastırılarak geçirilir. Böylece kanca yerine girdiğinde kilitlenmiş olur. Yani asma kilitleri kilitlemek manuel olarak açmak ise anahtarıyla olmaktadır. Gövdenin içinde ise ise iki parçayı birarada tutan bloke edici yaylar bulunmaktadır. Kilitlemek için iki parça birbirine doğru bastırılır ve böylece içindeki yay bir delikten itilerek diğer taraftan çıkar ve genişleyerek açılıp bu şekilde iki parçayı birarada tutar. Kilidin açılması ise tersine, anahtarın deliğine girdikten sonra bu yayı tekrar kapatması veya büzmesi sonucunda meydana gelir. Kilidin iki parçasının birbirinden ayrılması sonucunda kilit açılmış olur.
Asma kilitler kancasının geçirilebileceği her yerde kullanılabilirler. Bu kilit türleri de çeşitli ebatlarda üretilmekte ve genellikle üç anahtarı ile birlikte sunulmaktadır. Asma kilitler genellikle başta dükkan, depo, pencere ve balkon kapısı demirlerini olmak üzere, sandık gibi bir çok yeri ve eşyayı kilitlemek için kullanılırlar. Bisiklet, motorsiklet gibi vasıtaları kilitlemek için giderek daha az kullanılır hale gelmektedir.